โรคฟันในสุนัข

ปัญหาสุขภาพช่องปากในสุนัขหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยทางคลินิก นอกเหนือจากฟันแตก/ฟันหัก อีกสาเหตุก็มา จากเชื้อแบคทีเรียที่อยู่ในคราบพลัค (หรือคราบ จุลินทรีย์ หรือไบโอฟิล์ม) ที่มักเกาะอยู่ตามบริเวณผิวฟันหรือซอกฟัน

ทำให้เกิดโรคช่องปากอักเสบ หรือที่เรียกว่าโรคปริทันต์ (periodontal disease) ที่เกิดการสะสมของราบพลัคและหินปูน เกิดจากการสะสมของกลุ่มแบคทีเรียที่เจริญเติบโตอยู่บนผิวฟัน บริเวณร่องเหงือก และใต้เหงือก ก่อให้เกิดการอักเสบของเหงือกและเนื้อเยื่อ รอบฟัน ทำให้เกิดปัญหาต่างๆตามมา เช่น กลิ่นปาก เหงือกอักเสบรุนแรง ช่องปากอักเสบ ติดเชื้อหนอง และเกิดฝีรากฟัน หากปล่อยให้สุนัขมีแบคทีเรียสะสมมากเกินไปในช่องปากจะนำไปสู่การกระจายของเชื้อแบคทีเรียไปยังส่วนอื่นๆของร่างกายได้ เช่น ตับ ไต และหัวใจ

อาการของโรคฟันที่พบได้บ่อย

1. หินปูน เกิดจากคราบพลัคมีแคลเซียมเข้าไปสะสมจะแข็งตัวขึ้น กลายเป็นหินปูน ซึ่งเป็นสิ่งที่เห็นได้ด้วยตาเปล่า มีลักษณะแข็งผิวขรุขระ เกาะตามเหนือร่องเหงือก ซอกฟัน และผิวฟัน การที่มีเศษอาหาร คราบพลัคมาสะสมจะยิ่งทำให้มีการก่อตัวของหินปูนเพิ่มมากขึ้น
2. คราบพลัคหรือไบโอฟิล์ม เป็นกลุ่มของแบคทีเรียนานาชนิดที่รวมตัวกัน และมีการสร้างสารกลุ่มน้ำตาล และไกลโคโปรตีน มีลักษณะเป็นฟิล์มใสและเหนียวเกาะอยู่บนผิวฟันและร่องเหงือก มองเห็นได้ยากด้วยตาเปล่า เป็นแหล่งอาศัยชั้นดีของแบคทีเรียหลากหลายชนิด ที่เจริญเติบโต แบ่งตัวและสะสมอยู่ในช่องปาก
3. กลิ่นปาก มีสาเหตุมาจากกลุ่มแบคทีเรียในคราบพลัคย่อยสลาย เศษอาหารที่ตกค้างในช่องปากและสร้างแก๊ส ทำให้ช่องปาก มีกลิ่น รวมถึงยังมีสาเหตุอื่นๆ เช่น น้ำลายบูดจากภาวะช่องปากอักเสบ เลือดที่ออกในช่องปาก หรือบางกรณีมีผลจากค่าไต โรคไตได้ เนื่องจากภาวะ uremia (ยูเรียในกระแสเลือดสูง)
4. โรคปริทันต์ (periodontal disease) พบได้บ่อยในสุนัขเกือบทุกตัวเมื่อสูงวัย เกิดจากการที่กลุ่มแบคทีเรียในช่องปากเจริญเติบโต ก่อตัวเป็นคราบพลัค และหินปูนสะสมตามร่องเหงือก ทั้งยังมีการสะสมจำนวนลงไปได้ เหงือก ทำลายเหงือก กระดูกเบ้าฟัน และเคลือบรากฟัน ก่อให้เกิดการอักเสบของ เหงือก และโครงสร้างของฟันโดยรอบ ส่งผลให้มีการทำลายโครงสร้าง ยึดตัวฟันเพิ่มขึ้น เกิดการอักเสบในช่องต่อ ระหว่างฟันกับเหงือกได้มากขึ้น ทำให้ ฟันโยก เหงือกร่น และสูญเสียฟัน ถือเป็นภาวะรุนแรง
5. โรคฟันผุ เกิดจากการสูญเสียของเคลือบฟัน และเนื้อฟัน ทำให้เป็นหลุมหรือ เป็นโพรง ซึ่งเมื่อเกิดขึ้นแล้วจะไม่ สามารถกลับคืนมาเป็นปกติได้

การดูแลสุขภาพช่องปากสุนัข

1. การแปรงฟันให้สัตว์เลี้ยง การแปรงฟันเป็นประจำทุกวันอย่างต่อเนื่องเป็นวิธีการดูแลสุขภาพช่องปากที่ดีที่สุด เพราะสามารถกำจัดเศษอาหารและคราบพลัคที่ติดอยู่ตามผิวฟันและซอกฟันได้ แนะนำให้ใช้ยาสีฟันที่ทำขึ้นมาเฉพาะสำหรับสัตว์เลี้ยงเท่านั้น เนื่องจากจะไม่มีฟองและไม่มีฟลูออไรด์ เพราะหากมีฟองอาจทำให้เกิดอันตรายจากการสำลักได้ และฟลูออไรด์เป็นพิษหากกินเข้าไป 
2.  ผลิตภัณฑ์ผสมน้ำ (Water additives) ช่วยระงับกลิ่นปากและลดปริมาณแบคทีเรียได้เพื่อให้ได้ผลดีควรใช้ผลิตภัณฑ์ผสมน้ำร่วมกับการแปรงฟัน เนื่องจากวิธีนี้ไม่สามารถกำจัดคราบพลัคหรือหินปูนได้ ทั้งยังไม่สามารถกำจัดเศษอาหารที่อยู่ตามซอกฟันได้
3. ขนมหรือของเล่นขัดฟัน จะมีส่วนผสมที่ช่วยลดกลิ่นปาก หรือฆ่าเชื้อแบคทีเรีย หรือถูกออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อให้สัตว์ใช้ฟันกัดลงไปใน เนื้อขนม/ของเล่นให้ไกล้กับแนวร่อง เหงือก เป็นทางเลือกสำหรับสุนัขที่ไม่ยอมให้แปรงฟัน วิธีนี้ไม่สามารถขจัดหินปูนที่เกิดขึ้นแล้ว แต่อาจช่วยป้องกันไม่ ให้มีหินปูนใหม่เกิดขึ้น 
4. ผลิตภัณฑ์กลุ่มเจล โฟม หรือสเปรย์ ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ถูกออกแบบมาเพื่อทำความสะอาดฟัน และระงับกลิ่นปาก โดยต้องทาไปบนเหงือก และฟัน แนะนำให้ใช้ร่วมกับการแปรงฟัน เพราะไม่สามารถกำจัดเศษอาหารที่อยู่ตามซอกฟันได้

การดูแลสุขภาพช่องปากเป็นประจำ เพื่อให้มีสุขภาพช่องปากที่ดี ลดการเกิดกลิ่นปาก ลดการก่อตัวของคราบพลัคและหินปูน ป้องกันปัญหาช่องปากที่จะเกิดขึ้น การดูแลเป็นประจำอย่างต่อเนื่อง จะสามารถลดและตัดปัญหาค่าใช้จ่ายในการรักษาโรคที่อาจมีขึ้นในอนาคต